خطوط مختلف هر عصر يادداشت مىشده است . از آن به بعد از خط پهلوى ناقص يا خط سريانى كه يكى از خطوط خوب آن زمان شمرده مىشد استفاده گرديد . به طورى كه صورت يك دسته از حروف مصوت كه شكل نداشت و حال زير و زبر فعلى خط ما را داشت و چند حرف بىصدا كه در اوستا بود و در خط پهلوى نبود اختراع گرديد و آن حروف را بر حروف موجود پهلوى الحاق كردند و اوستا را بدان خط نوشتند . خط اوستا داراى 24 حرف با صدا و بىصداست . خط پهلوى از خط آرامى گرفته شده و خط آرامى در اصل منتهى مىشود به خط قديم كه يكى فينيقى و ديگرى عبرى است . قديمترين نمونه‌اى كه از خط فينيقى يافته‌اند كتيبهء « ستون مه‌زا » است كه تاريخ آن به 895 ق . م . مىرسد . اين خط كه بعدها خط آرامى و نبطى و مسند و حبشى و قطبى از آن تقليد شد در ايران به خط پهلوى تبديل يافت . پادشاهان هخامنشى خط آرامى را از لحاظ سهولت آن رواج دادند و كار بردن آن را در ممالك مفتوحه منتشر كردند . زبان آرامى به دو لهجه منشعب گرديد . لهجهء عراقى كه آن را لهجهء آرامى شرقى نامند و لهجهء سوريه و فلسطين و طور سينا كه آن را آرامى غربى نامند . بعد از كتيبهء نقش رستم قديمترين آثارى كه به خط آرامى از طرف ايرانيان در دست است سكه‌هاى پادشاهان « پرته‌دار » مىباشد . قديمترين سكه‌اى كه از اين شاهزادگان به دست آمده متعلق به قرن 3 ق . م . به نام بغه‌دات ( Bagadat ) مىباشد . خط پهلوى داراى 25 حرف باصدا و بىصداست . خط پهلوى و لهجهء پهلوى به دو دسته تقسيم شده است يكى خط و لهجهء اشكانى كه آن را پهلوى شمالى مىنامند و قبلا پهلوى كلدانى مىگفتند ، ديگر خط و لهجهء ساسانى كه آن را پهلوى جنوب و جنوب غربى مىنامند و علاوه‌براين دو قسم خط ، خط ديگرى هم براى تحرير معمولى به كار برده مىشد و اين خط با حروف متصل نوشته شده و از حيث شكل با خط ديگر تفاوت داشته است . خط تصويرى نوعى خط كه براى اظهار فكر راجع به چيزى صورت آن را مىكشيدند . مثلا براى نوشتن آفتاب صورت آن و براى نوشتن اسم حيوانى شكل آن را مىكشيدند . خط سغدى خطى كه منشأ الفباى آن آرامى است . و به نظر مىرسد منشأ انواع مختلف خطوط پهلوى بوده است . زبان سغدى كه با اين الفبا نوشته شده از طريق ايرانيان شمالى از زبان هند و اروپايى سرچشمه گرفته است . امروزه تنها زبانى كه با آن تطابق مىكند ، زبان يغنوبى است كه مردم بخش علياى درهء زرافشان بدان تكلم مىكنند و ديگر زبان اوستى يا آلاتى كه لهجهء ايرانى ناحيهء قفقاز مىباشد . خط مانوى خطى كه اقتباس از خط آرامى بود و براى خواندن متون پهلوى و تركى به كار مىرفته است .